دکتر علیرضا مغیثی در همایش شهر سالم و ایمن، با قدردانی از دانشگاه علوم پزشکی اراک و مسئولان استان مرکزی اظهار کرد: اراک و استان مرکزی می‌توانند با تلفیق ظرفیت‌های اجتماعی، فرهنگی و صنعتی، به الگویی برای اجرای پایدار برنامه شهر سالم و ایمن در کشور و حتی منطقه تبدیل شوند. وی با اشاره به اینکه حدود ۵۵ درصد جمعیت جهان در شهرها زندگی می‌کنند، افزود: در ایران این میزان به حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد رسیده است و شهرنشینی در کنار رفاه و آسایش، چالش‌هایی مانند مسائل زیست‌محیطی، خدمات بهداشتی، اقتصاد، رشد جمعیت، آموزش، کیفیت مسکن و نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی را به همراه دارد که مستقیماً و غیرمستقیم بر سلامت مردم اثر می‌گذارد. مسئول برنامه کشوری شهرهای سالم با بیان اینکه بخش محدودی از عوامل مؤثر بر سلامت در اختیار نظام سلامت است، تصریح کرد: برای ارتقای سلامت، همکاری همه بخش‌ها ضروری است و برنامه شهر سالم بستر مناسبی برای افزایش هماهنگی و هم‌افزایی میان دستگاه‌ها، تقویت مشارکت مردم و سازمان‌های مردم‌نهاد و همچنین حمایت از اجرای برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع فراهم می‌کند. مغیثی تأکید کرد: شهر سالم برنامه‌ای پویا و مستمر است و دریافت گواهی شهر سالم پایان کار نیست، بلکه آغاز مسیر محسوب می‌شود. شهری سالم نامیده می‌شود که به سلامت در همه سیاست‌ها توجه داشته باشد، محیط فیزیکی و اجتماعی خود را به‌طور مستمر بهبود دهد و برای ارتقای سلامت مردم برنامه داشته باشد. وی با اشاره به تجربه شهرهای سهند و مراغه گفت: استان مرکزی با رویکردی که برای پوشش همه شهرستان‌ها اتخاذ کرده، می‌تواند الگویی برای سایر استان‌های کشور باشد. معاون دفتر آموزش و ارتقای سلامت وزارت بهداشت، مشارکت فعال مردم، همکاری بین‌بخشی و حضور سازمان‌های مردم‌نهاد و خیریه‌ها را سه رکن اساسی شهر سالم عنوان کرد و گفت: نباید این برنامه دولتی و دستوری شود؛ مشارکت مردم را نمی‌توان به‌صورت دستوری ایجاد کرد. وی افزود: شهر سالم نیازمند ساختار اداری جدید نیست، بلکه باید از ظرفیت‌ها، منابع و برنامه‌های موجود استفاده کرده و با هماهنگی بیشتر، اجرای آنها را در مسیر ارتقای سلامت تسهیل کرد. مغیثی با اشاره به روند اجرای برنامه شهر سالم در استان مرکزی اظهار کرد: کمیته راهبری و دبیرخانه در سطح استان و شهرستان‌ها تشکیل شده و تعهدنامه شهرستان‌ها نیز به وزارت بهداشت ارسال شده است. همچنین پروفایل شهرستان‌ها تهیه شده و مرحله خودارزیابی باید بر اساس ۸۰ شاخص در ۹ محور انجام شود. وی ادامه داد: این شاخص‌ها حوزه‌هایی همچون سازماندهی و بسیج جامعه، همکاری بین‌بخشی، آموزش و توانمندسازی، آب و بهداشت، ایمنی غذایی، آلودگی هوا، اطلاعات سلامت مبتنی بر جامعه و آمادگی و تاب‌آوری در شرایط اضطراری را دربرمی‌گیرد. مسئول برنامه کشوری شهرهای سالم افزود: در صورتی که شهرستان در خودارزیابی بتواند حداقل ۹۰ درصد شاخص‌ها را کسب کند، برای ارزیابی نهایی و پیوستن به شبکه جهانی شهرهای سالم معرفی خواهد شد و پس از تأیید نیز ارزیابی‌ها در دوره‌های بعدی ادامه خواهد داشت. مغیثی با تأکید بر اهمیت همکاری بین‌بخشی گفت: برای موفقیت برنامه باید چشم‌انداز مشترک میان دستگاه‌ها شکل بگیرد، مسئولیت‌ها و سازوکار همکاری مشخص باشد، اطلاعات میان سازمان‌ها به اشتراک گذاشته شود و آثار اقدامات هر دستگاه بر سلامت مردم قابل اندازه‌گیری و مستندسازی باشد. وی خاطرنشان کرد: باید بتوانیم نشان دهیم که یک اقدام در حوزه محیط زیست، مدیریت شهری، مهندسی یا سایر بخش‌ها چه تأثیری بر شاخص‌های سلامت داشته است؛ چراکه این موضوع به نهادینه شدن نگاه سلامت‌محور در تصمیم‌گیری‌های مختلف کمک می‌کند. معاون دفتر آموزش و ارتقای سلامت وزارت بهداشت همچنین پاسخگویی دستگاه‌ها به رسانه‌ها و تعریف شاخص‌های پایش عملکرد را از الزامات برنامه شهر سالم دانست و گفت: شهروندان باید بدانند برای سلامت شهر خود چه کاری می‌توانند انجام دهند و دستگاه‌ها نیز باید در برابر عملکرد خود پاسخگو باشند. وی در پایان با اشاره به عوامل تعیین‌کننده سلامت، بر اهمیت عوامل اجتماعی و اقتصادی، محیط فیزیکی و رفتارهای بهداشتی در کنار خدمات سلامت تأکید کرد و گفت: برای پیشگیری از بیماری‌ها باید فراتر از نظام درمان و با نگاه جامع به عوامل مؤثر بر سلامت جامعه حرکت کرد.